خسارت تأخیر تأدیه در غرامت بیع فاسد؛ دو راهکار قانونی
تصور کنید در یک دعوای بیع فاسد، دادگاه بدوی غرامت شما را به نرخ روز ملک تعیین میکند، اما روند تجدیدنظرخواهی آنقدر طول میکشد که مبلغ حکم بسیار ناچیز و بیارزش میشود. محکومعلیه هم از اجرای حکم سر باز میزند و حالا با رأیی روبهرو هستید که دیگر خسارت واقعی را جبران نمیکند.
پرسش اصلی این است: آیا میتوان برای چنین مبلغی خسارت تأخیر تأدیه گرفت؟
اداره کل حقوقی قوه قضائیه در دو نظریه مشورتی، دو راهکار روشن پیش روی شما گذاشته است.
راهکار نخست، مربوط به مرحله تجدیدنظر است: مطابق نظریه شماره ۷/۱۴۰۲/۴۵۶ مورخ ۱۴۰۲/۰۷/۰۳، دادگاه تجدیدنظر میتواند برای جبران کاهش ارزش، دوباره موضوع را به کارشناسی ارجاع دهد و غرامت را به نرخ روز رسیدگی خود برساند. اگر دادگاه تجدیدنظر بدون این اقدام صرفاً رأی بدوی را تأیید کند، رأی قطعی اعتبار امر مختوم را پیدا میکند و دیگر قابل تعدیل در اجرای احکام نیست.
راهکار دوم، طرح دادخواست مستقل برای مطالبه خسارت تأخیر تأدیه است؛ درست همان چیزی که بخش دوم نظریه ۱۴۰۲ و نیز نظریه شماره ۷/۱۴۰۱/۳۸۶ مورخ ۱۴۰۱/۱۰/۰۷ تجویز کردهاند.
نظریه ۱۴۰۱ تصریح دارد که «عدم امکان ارجاع مجدد به کارشناسی در مرحله اجرا، مانع مراجعه ذینفع جهت احقاق خسارت نخواهد بود.» نظریه ۱۴۰۲ نیز با تعیین ضابطه، تأکید میکند که خریدار میتواند از «تاریخ قطعیت حکم» تا «اجرای کامل آن»، خسارت تأخیر تأدیه را با دعوای جداگانه مطالبه کند.
بنابراین، راه نجات یا استفاده از اختیار دادگاه تجدیدنظر برای بهروزرسانی مبلغ است، یا پس از قطعیت، تنظیم دادخواست جدید برای دریافت خسارت تأخیر تأدیه.
